">
English
PL|EN
Polski

Słownictwo

by Adam Bieganski, 2 lata temu

Co to są "SAT words" i jak się ich uczyć?

Co znaczy słowo "anomie"? Chcesz powiedzieć, że jest o tym cały serial telewizyjny?

Bez względu na to, czy jest się rodzimym użytkownikiem angielskiego, czy obcokrajowcem - zdarza się potrzeba lub chęć nauki nowego słownictwa.

SAT Words

Na pewnym poziomie zaawansowania każdy znajdzie się w obszarze tzw. SAT words. SAT to standaryzowany test używany na egzaminach wstępnych na uczelnie wyższe w Stanach Zjednoczonych. Skrót rozwija się jako Scholastic Aptitude Test or Scholastic Assessment Test.

W zależności od punktu widzenia (i języka ojczystego) - nauka "zaawansowanego" słownictwa angielskiego przychodzi łatwo - lub nie. Większość z tych "ekskluzywnych" i "uczonych" słów to mieszanina łaciny i greki, czasem przefiltrowana przez francuski (po części z tego powodu rodzimi użytkownicy języków romańskich brzmią odrobinę jowialnie podczas pożaru, krzycząc "Extinguish it!!!" zamiast po prostu "Put it out!!!").

Historia angielskiego słownictwa

W skrócie historia angielskiego słownictwa wygląda mniej więcej tak (w porządku chronologicznym, który przypadkiem zgadza się z poziomem wyszukania):

  • anglosaskie germańskie szorstkie i twarde, krótkie słówka (i germańskie wyrazy złożone (compounds), jak "housewife");
  • wyrazy pochodzące z normandzkiego (dialektu języka francuskiego);
  • łacina, greka i słowa francuskie.

Nie będziemy się tu wdawać w więcej szczegółów, bo to raczej dłuższa historia. Ale spróbuję pokazać moje podejście do tych "wyrafinowanych" leksemów.

Anomie

Weźmy na przykład słowo anomie (pisane też "anomy"):

anomie

/’ænəmi:/

condition in which society provides little moral guidance to individuals

stan w którym społeczeństwo nie dostarcza jednostkom moralnych wskazówek

To słowo zostało zapożyczone (i nigdy nie oddane) z francuskiego, ale oryginalnie wzięło się ze starożytnej greki.

Zbudowane jest następująco:

a - bez (tak, jak na przykład: a-theist = bez boga)

nomie / nomy - od nomos - greckie słowo oznaczające "prawo" lub "porządek"

(To, jak słowo "jest zbudowane" nazywa się fachowo "morfologią" (ang. morphology))

No, dobra, łatwo zapamiętać "a", ale o co chodzi z "nomy" albo "nomos"?

-nomy

Okazuje się, że cząstka "nomy" oznacza: "rozkład" (distribution), "ułożenie" (arrangement) lub "rozporządzanie" (management).

Tak więc - "układanie" (arrangement) organizmów żywych w królestwa, klasy, etc. - to "taksonomia" (taxonomy).

"Ekonomia" (economy) to, cóż, "staranne rozporządzanie (management) dostępnymi środkami" (być może nie zawsze takie staranne).

"Astronomię" (astronomy) każdy "rozczai" sam.

Co dotąd

Dotąd więc mamy:

anomie = a + nomy = without + law/arrangement

Teraz potrzeba tylko jakiegoś wizualnego odniesienia do, powiedzmy, popkultury, by już nigdy nie zapomnieć słowa "anomie".

Tak się składa, że jest wspaniały serial telewizyjny (moim zdaniem, jeden z najlepszych w ogóle), którego głównym tematem jest anomie lat 60. dwudziestego wieku w Stanach Zjednoczonych. Co to za serial?

Tak, to Mad Men. Serial, w którym faceci palą i piją w pracy. Kobiety palą i piją w pracy. Kobiety w ciąży palą i piją. Ginekolog pali przyjmując pacjentkę. Na śniadanie whiskey, na lunch - trzy martini, a potem orgia w biurze. Wiecie już mniej więcej o co chodzi...

Etymeme

A więc - oto jak zapamiętać co oznacza anomie:

anomie

Tak przy okazji - obrazki jak powyższy nazywam etymeme:

etymeme = gr etumon + meme

gr etumon = "true thing" ("etymologia" (etymology) - "prawdziwe" znaczenie słów)

meme - wszyscy wiedzą

Co dalej?

Oczywiście nie zawsze uda się znaleźć jakieś dobre wizualne odniesienie. Nie wszystkie słowa są zbudowane w sposób "przyjazny dla użytkownika". Zauważmy jednak, że całe to grzebanie, któremu oddaliśmy się powyżej, w celu dowiedzenia się ile tylko możliwe o wyrazie "anomie" (prawdę mówiąc - jest wiele więcej informacji związanych z tym słowem niż to, co powyżej) - pomogło nam skoncentrować się na nim na tyle, żeby prawdopodobieństwo zapamiętania go było bardzo wysokie.

Dodatkowo jedna rzecz, którą lubię robić, to użycie danego słowa w rozmowie lub korespondencji z kimś. Czasem wychodzi trochę dziwnie, kiedy robię to w emailu w pracy, ale jakiekolwiek zamieszanie, które wywołam, tylko pomaga mi zapamiętać użyte słowo :)

blog comments powered by Disqus