">
English
PL|EN
Polski

Irlandzki angielski

by Adam Bieganski, 2 lata temu

Irlandczycy mają swoją własną wersję języka angielskiego, zwaną Hiberno-English.

Jeśli zastanawiasz się, czy ktoś kiedyś "give out to you", albo czy widziałeś "the dog's bollocks", czytaj dalej...

Mimo, że Irlandia stosuje brytyjskie zasady pisowni, Irlandczycy mają swoją charakterystyczną i uroczą wersję angielskiego, zwaną Hiberno-English (Hibernia oznacza po łacinie Irlandię) lub po prostu "Irish English".

Oprócz wielkiej liczby akcentów, rozciągającej się od zupełnie wyraźnych i zrozumiałych dla obcokrajowców, po będące na granicy zrozumiałości, irlandzki angielski (głównie w mowie, ale nie tylko) charakteryzuje się swoistym słownictwem i wyrażeniami, a nawet gramatycznymi konstrukcjami, które mogą się wydawać osobliwe nawet dla rodzimych użytkowników angielskiego z innych krajów.

Nie jestem w żadnym razie ekspertem od irlandzkiego angielskiego, tym niemniej - postaram się przybliżyć kilka interesujących jego części.

Give out to

Have ever been given out to? Prawdopodobnie tak, tylko że tak tego nie nazywasz.

Me boss has just given out to me again about the feckin' missed deadline. Mój szef mi właśnie znowu nawrzucał w związku z tym pieprzonym deadline'm

Notka: W wielu miejscach w Irlandii mówi się 'me' zamiast 'my'

Pamiętam, jak kolega pytał mnie, czy uczyłem się angielskiego w Irlandii, po tym, jak powiedziałem coś w stylu powyższego. Myślałem, że "to give out" jest zupełnie normalne ("międzynarodowe"), bo słyszałem to wiele razy.

Okazuje się, że, owszem, słyszy się to często, ale tylko w Irlandii - stąd pytanie kolegi.

"Give out to" oznacza: to chastise, berate, rebuke lub criticise someone (zdyscyplinować, zgromić, strofować lub skrytykować kogoś).

Łatwo zauważyć, że te synonimy są trochę "z górnej półki" ("Me boss has just chastised me" - "Mój szef właśnie mnie zgromił" - serio???), natomiast "The old bollocks gave out to me" brzmi zupełnie "na luzie".

Zwrot ten jest swoisty dla irlandzkiego angielskiego, bo jest dosłownym tłumaczeniem irlandzkiego: "Tabhair amach". Właśnie dotarło do mnie, że to dlatego kolega był tak zdziwiony...

Give a bollocking

Bardzo podobny to poprzedniego zwrotu, ale trochę bardziej wulgarny. Można też być pewnym, że nie chodzi o żadną, nawet niby-kontruktywną, krytykę.

I'm after getting a serious bollocking from the boss. Właśnie dostałem niezły opierdol of szefa.

I'm after

I'm after talking to Ronan. Właśnie rozmawiałem z Ronanem.

To znaczy to, co myślisz: "I've talked to Ronan" ("Rozmawiałem (właśnie) z Ronanem"), ale brzmi trochę zbyt "omówieniowo" ("na około bliżej") - dlaczego używasz przyimka ("after") kiedy jest dostępny czas gramatyczny specjalnie przeznaczony do tego celu?

Okazuje się, że ta konstrukcja również pochodzi z języka irlandzkiego, w którym jest zupełnie poprawna gramatycznie, i gdzie nie można powiedzieć "I've done something" w żaden inny sposób:

Tá mé tar éis ...

Oszczędzimy sobie szczegółów - napiszę tylko, że "tar éis" to odpowiednik "after", a "tá mé" to coś w rodzaju "to jest na mnie" (które odpowiada angielskiemu 'I am' lub po prostu 'I' - czyni mówiącego podmiotem).

Co ciekawe - większość Irlandczyków używających konstrukcji "I'm after" niekoniecznie zna jej irlandzki odpowiednik ani nie zdaje sobie sprawy z jej irlandzkiego pochodzenia; język irlandzki (Irish Gaelic) nie jest aż tak popularny ani znany, jak chcieliby jego obrońcy.

As useful as a chocolate teapot

To wyrażenie oznacza po prostu "useless" (bezużyteczny). Ale wystarczy wypowiedzieć je całe głośno, by zdać sobie sprawę, o ile bardziej jest ono barwne i wyraziste.

Yer man, yer wan, yer woman

Należy mieć na uwadze, że trzeba te słowa wymawiać tak, jak są napisane. Nie "your man", ale "yer man" albo nawet "ye'man".

To są irlandzkie interpretacje 'your man', 'your one' and 'your woman'. I nie oznaczają wcale czyjegoś mężczyzny lub kobiety. Są używane w zastępstwie (jako zaimki?) czyjegoś imienia, którego nie potrafisz lub nie masz czasu sobie przypomnieć, lub kiedy jest pewność, że ty i rozmówca wiecie, o kogo chodzi (jeśli nie ma pewności, można wykonać machnięcie ręką w ogólnym kierunku, gdzie przeważnie siedzi lub mieszka dana osoba).

'I'm after speaking with yer man, you were right, he's as useful as a chocolate teapot.' 'Właśnie gadałem z gościem, miałeś rację, jest kompletnie bezużyteczny.'

Wyrażenia te z grubsza odpowiadają "the guy" lub"this guy" w bardziej standardowym angielskim.

C'mere. G'wan!

To są skróty od "Come here" and "Go on". Zwykle rozmowa wygląda mniej więcej tak:

C'mere, now, I meant to tell ya'... G'wan, mate!

Słuchaj no, miałem ci powiedzieć... No dawaj, stary!

"C'mere" nie oznacza dosłownie "come over here". Jest to raczej znacznik dyskursywny (discourse marker) mający za zadanie przyciągnięcie uwagi rozmówcy. Jest to coś w rodzaju "listen" lub "look" albo "look it" (to ostatnie to też typowo irlandzkie powiedzenie).

"G'wan" znaczy dosłownie "go on" w dużej mierze, ale słyszałem też "g'wan" użyte jako odpowiednik "come on":

Oh, g'wan now, mate, don't be such a bollocks! No, weź przestań, stary, nie bądź takim głupkiem!

Co prowadzi nas do:

Bollocks

To słowo jest znane w całym tzw. Euro-English, co oznacza, że jest używane zarówno w Zjednoczonym Królestwie, jak i w Irlandii. Czasem jest też zapisywane jako 'bollix' lub 'bollox'. Dosłownie oznacza "testicles" (jądra) lub "balls" (jaja).

W podstawowej formie jest odpowiednikiem amerykańskiego "bullshit" (albo neutralnego "nonsense"):

Bollocks! = Bullshit! (Gówno prawda!) What a load of bollocks! = What a load of bullshit! (Co za pierdoły!) Stop giving me those bollocks! = Stop giving me this bullshit! (Przestań mi tu pieprzyć!) He talks bollocks = He talks nonsense (Gada głupoty! Pieprzy trzy po trzy!)

Ten wyraz jest jednak o wiele bardziej uniwersalny. Można na przykład powiedzieć:

Ask me bollocks = Not a chance Zapytaj się moich jaj = Nie ma szans

albo:

I will in me bollocks = I will not (Zapomnij!)

Może być też trochę podchwytliwie, bo "bollocks" występuje czasem jako policzalny rzeczownik liczby pojedynczej:

He's just an old bollocks! = He's just an idiot! (On jest po prostu głupkiem / pierdołą!)

Słowo to jest również w pewnym stopniu antagonimem:

That was bollocks = That was rubbish (not good) (To było słabe / dupiate) That was the dog's bollocks = That was the shit (the best, the bee's knees) (To było wyjebiste)

Irlandzcy menedżerowie używają czasem tego wyrażenia w swoich motywujących mowach:

Ok, so we've got this next project; the other team made a bollocks out of it, but I'm sure we're gonna make a dog's bollocks out of it! Dobra, to mamy ten nowy project; tamten zespół kompletnie go spierdolił, ale ja jestem pewien, że my zrobimy z tego mistrzostwo świata!

Nowsza alternatywna forma "dog's bollocks", brzmiąca odrobinę mniej wulgarnie, to the mutt's nuts.

Więcej

Powyżej znalazła się jedynie niewielka próbka irlandzkiego podejścia do języka angielskiego. A nawet nie wspomnieliśmy o takich słowach czy wyrażeniach, jak: "craic", "Jaysus", "couldn't be arsed", "Story?", "eejit", "cute hoor", "hot press", "deadly", "brutal", "yoke"...

Konieczne musimy powrócić do tego tematu w którymś z kolejnych postów.

blog comments powered by Disqus